“Türkiye kripto para kullanımında dünyada kaçıncı?” sorusunun cevabı, hangi ölçüte baktığınıza göre değişiyor. Çünkü bazı listeler kaç kişinin kriptoya dokunduğunu, bazıları ne kadar işlem yapıldığını, bazıları da özellikle stablecoin kullanımının ekonomideki ağırlığını ölçüyor. Bu yazıda karmaşıklaştırmadan; Türkiye’nin küresel görünümünü, kriptonun en yaygın kullanım amaçlarını ve Türkiye’ye benzeyen ülkelerdeki ortak eğilimleri bir araya getiriyoruz.
Türkiye’nin Küresel Sırası: Neden Tek Rakam Yok?
Kripto para dünyasında “sıralama” denince çoğu kişi tek bir lig tablosu bekliyor. Oysa farklı ölçümler farklı gerçekleri yakalıyor:
-
Benimsenme (adopsiyon) sıralaması: Daha çok “tabana yayılım” ve kullanıcı aktivitesi.
-
İşlem hacmi / değer akışı: Ülkeye giren-çıkan kripto değeri, piyasanın büyüklüğü.
-
Stablecoin kullanımı: Dolar benzeri dijital araçlara yönelim; çoğu zaman tasarruf ve değer koruma motivasyonu.
Bu yüzden Türkiye, bir listede 14’üncü görünürken başka bir ölçümde 7’nci sıraya çıkabiliyor. Çelişki değil; aynı pazarın farklı yüzleri.
Küresel Benimsenme Endeksinde Türkiye: İlk 20’de İstikrarlı
Uluslararası benimsenme endekslerinde Türkiye, son yıllarda dünyada ilk 20 içinde yer almayı sürdürüyor. Yakın dönemde öne çıkan tablo şöyle:
-
2023: 12. sıra
-
2024: 11. sıra
-
2025: 14. sıra
Bu dalgalanma, kripto kullanıcılarının “bir anda kaybolduğu” anlamına gelmiyor. Endeks metodolojileri dönemsel olarak güncellenebiliyor ve ülkelerdeki kullanım davranışı; fiyat hareketi, regülasyon gündemi ve yerel ekonomik koşullarla birlikte değişiyor. Ancak net mesaj şu: Türkiye, küresel ölçekte yüksek kripto ilgisine sahip ülkeler kümesinde.
İşlem Hacmi ve Değer Akışında Türkiye: Büyük Pazar Etkisi
Benimsenme endeksleri “kullanıcı yayılımı”na odaklanırken, işlem hacmi tarafı Türkiye’nin başka bir gücünü gösteriyor: pazar büyüklüğü.
Yakın dönem ölçümlerinden birinde Türkiye, Temmuz 2023–Haziran 2024 aralığında ülkeye gelen kripto değerine göre küreselde 7’nci sırada gösteriliyor ve toplam değer akışı 136,8 milyar dolar seviyesinde veriliyor.
Bu veri bize şunu söylüyor: Türkiye’de kripto yalnızca “meraklıların alanı” değil; büyük kitlelerin takip ettiği ve yüksek hacim üreten bir finansal ekosistem haline geldi.
Stablecoin Etkisi: Türkiye’de “Dijital Dolar” Talebi Neden Güçlü?
Türkiye’yi kripto konuşurken farklılaştıran başlıklardan biri stablecoin kullanımı. Stablecoin’ler; değeri genellikle dolara sabitlenen, fiyat dalgalanması Bitcoin gibi varlıklara göre daha sınırlı dijital araçlar. Pratikte birçok kullanıcı için stablecoin’ler, “kriptoyla işlem yapma”dan çok döviz benzeri değer koruma işlevi görüyor.
Bazı çalışmalarda Türkiye, stablecoin alımlarını GSYH’ye oranladığınızda dünyada en üstte gösteriliyor; ilgili dönemde oran yaklaşık %4’ün üzerinde veriliyor. Bu, stablecoin’in Türkiye’de “niş bir ürün” değil; ekonomik davranışın görünür bir parçası haline geldiğine işaret ediyor.
Özellikle dolar endeksli popüler stablecoin’lerin (piyasada en yaygın örneklerden biri USDT) öne çıkması tesadüf değil: Kur dalgalanması yaşayan ekonomilerde kullanıcılar, günlük fiyat oynamalarını azaltan araçlara daha fazla ilgi gösterebiliyor.
Türkiye’de Kripto Para En Çok Ne Amaçla Kullanılıyor?
Türkiye’de kripto para kullanımını basitçe üç ana motivasyonda toplayabiliriz:
- Değer Koruma ve Tasarruf Davranışı
En yaygın motivasyonlardan biri, varlığın değerini daha öngörülebilir bir araçta tutma isteği. Stablecoin tarafındaki güçlü göstergeler, bu eğilimi destekliyor. Kripto para, burada “yüksek riskli yatırım”dan çok zaman zaman “dijital döviz alternatifi” gibi konumlanabiliyor. - Yatırım ve Al-Sat
Kripto piyasası 7/24 açık. Bu durum, özellikle dalgalı dönemlerde al-sat iştahını artırabiliyor. Türkiye’de kripto borsalarına ilgi, çoğu zaman “fiyat hareketini yakalama” motivasyonuyla da besleniyor. Bitcoin gibi ana varlıklar, piyasaya giriş kapısı olmayı sürdürüyor. - Kolay Erişim, Hızlı Transfer ve Alternatif Finans Deneyimi
Kullanıcıların bir kısmı kriptoyu; hızlı transfer, düşük/alternatif maliyet arayışı veya yeni finansal ürünlere erişim için kullanabiliyor. Bu başlık, her kullanıcı için birincil motivasyon olmasa da ekosistemin büyümesiyle görünürlüğü artıyor.
Not: Türkiye’de kripto varlıkların doğrudan ödemelerde kullanımı tarafında sınırlamalar bulunduğu için, “kriptoyla kahve ödeme” senaryosundan çok; tasarruf, yatırım ve transfer odaklı kullanım öne çıkıyor.
Türkiye’ye Benzeyen Ülkeler: Ortak Nokta Ne?
Türkiye’nin kripto hikâyesi, genellikle iki tür ülke grubuyla birlikte anılıyor:
-
Kur oynaklığı ve değer kaybı baskısı yaşayan ekonomiler: Stablecoin kullanımının “değer koruma” aracı gibi öne çıktığı yerler.
-
Geniş perakende kullanıcı tabanına sahip gelişen pazarlar: Kriptoya erişimin hızlı yayıldığı, yerel platform ekosisteminin aktif olduğu ülkeler.
Bu benzerlikler, “Türkiye’de kripto neden bu kadar yaygın?” sorusuna da cevap üretiyor: Kripto, bazı kullanıcılar için teknoloji merakından önce ekonomik ihtiyaç ve erişim meselesi.
Düzenleme Gündemi: Nereye Doğru Gidiyor?
Türkiye’de kripto büyürken, düzenleme tarafı da hızlanıyor. İki önemli başlık öne çıkıyor:
-
Ödemelerde kullanım: Merkez bankası kaynaklı düzenlemeler, kripto varlıkların ödemelerde kullanılmaması yönünde çerçeve çiziyor. Bu da kullanımın “ödeme” yerine daha çok yatırım/tasarruf ekseninde yoğunlaşmasına zemin hazırlıyor.
-
Kara para aklama ile mücadele adımları: Son dönemde gündeme gelen düzenleme paketleri; çekim işlemlerine bekleme süresi, stablecoin transferlerine limit ve “seyahat kuralı” uyumu gibi başlıklara odaklanıyor. Amaç, suç gelirlerinin kripto üzerinden hızlı dolaşımını zorlaştırmak.
Bu çerçeve, piyasayı iki yönden etkiliyor: Bir yandan “güvenlik ve şeffaflık” artarken, diğer yandan kullanıcı deneyimi ve platform süreçleri daha sıkı kurallara bağlanabiliyor.
